Artikelen van Piethelm Vaantjes

Vanavond was het stil op de redactie. Eigenlijk wilden we een gezellige volkszanger charteren, op aanraden van een verre neef. "Zanger Michel moet je hebben", werd ons verteld. We zijn blijven steken in het zoeken, helaas. Iets met bomen en bos.

Google erbij gehaald, daar zul je 'm hebben: Welkom op de website van Zanger Michel, begint het. Klinkt niet per se slecht, totdat in het item "Muziek" van alles door elkaar heen begint te spelen. Gauw verder.

Ho, Google heeft nog een Zanger Michel in petto, met op de voorpagina Welkom op de website van Zanger Michel. Het gaat hier om een zekere Michel Groenink.

Dan is er nog Zanger Michel, ook wel Michel de Ruiter uit Deventer, werkzoekend maar dromend van een carrière als zanger. Dromen kan gelukkig geen kwaad.

Verder hebben we Zanger Michel, eentje uit Utrecht, een "allround artiest die nummers te horen brengt van Andre Hazes tot aan Wolter Kroes". Het zal je maar gezegd worden.

Helaas, we moeten alweer verder naar Zanger Michel, in dit geval Michel Wolsink, uiteraard bekend van het Duo TOPPIE.

Misschien ging het wel om Zanger Michel, deze keer uit Assen. Eh, laat maar zitten, Michel van Gorp is al eens door de mangel gehaald op Retecool.

Een zeer vrolijke Zanger Michel is Gewoon Michel, al is de kans groot dat er meer Gewone Michels rondlopen. Gewoon Michel heeft wel iets van Gewoon Klaas, Gewoon Johan, Gewoon Rutger, Gewoon Wim, Gewoon Patrick (helaas offline), Gewoon Piet (idem), Gewoon Bert (idem), Gewoon Bob en Gewoon René.

Hoe ze ook heten, het mooie aan al deze zangers is dat ze zo gewóón zijn gebleven. Dat zal ook de reden zijn waarom niemand ze kent (Gewoon Jan uitgesloten, maar die noemen we niet meer). Maar toch, om verdere verwarring te voorkomen: kan de echte Zanger Michel zich even melden?

Gisteren gaf de landelijke pers toevallig twee praktische voorbeelden die ons laatste artikel prima illustreren. Deze laten we natuurlijk niet links liggen, en al helemaal niet rechts.

Ten eerste denken sommigen dat het nog steeds nodig is te investeren in de inmiddels anachronistische aardolie - ondanks de kraakheldere cijfers! En die haalt men, omdat het steeds moeilijker wordt te vinden en te winnen, uit de verste hoekjes en gaatjes. Nu is het kortzichtige plan om het arctische gebied rond Noorwegen (Goliat) leeg te pompen. Trouw schrijft dat vooral de lodde groot gevaar loopt, toevallig een bij Babalin sterk geliefde vissoort. En daarmee wordt haring en kabeljauw bedreigd, die de lodde graag als voer kiezen.



Het tweede voorbeeld van gisteren bericht dat Shell eindelijk voor het gerecht wordt gesleept vanwege twijfelachtige activiteiten in Nigeria. Overigens had Shell in 2004 al toegegeven dat het bedrijf heeft bijgedragen aan conflicten, armoede en corruptie. Daar voegen we nog maar even aan toe: vernieling en vervuiling van de plaatselijke omgeving.

Even puur hypothetisch: China is binnen no-time veel rijker geworden en haar honger naar energie is nauwelijks te stillen. Het volgende gebeurt:

• een machtig Chinees energiebedrijf sluit een interessante deal met enkele Nederlandse politici,
• neemt onze Gasunie over,
• neemt het niet zo nauw met sociale- en milieuvoorwaarden,
• laat dus het Groningse landschap vervuilen en verloederen,
• betaalt een klein aantal mensen hoge bedragen om de machtspositie te behouden,
• terwijl Nederland als geheel er nauwelijks nog aan verdient.

Toegegeven, Nederland is minder een bananenrepubliek dan China of Nigeria, maar voor hoe lang? Bovendien, imperialisme en overnames zijn van alle tijden.

Nog even ter herinnering en goed om in het achterhoofd te houden: de zon is het begin van alle leven, fossielen zijn het einde.

Handelen met voorkennis, mag dat? Iedereen moet zelf bepalen hoe hij handelt, maar het ontbreekt vaak gewoon aan de juiste voorkennis. Babalin onthult drie soorten informatie over ons energiebeleid, waar ieder z'n voordeel mee kan doen.
In Nederland zijn we gezegend met een energievoorraad waar we nog even mee toe kunnen, misschien nog zo'n 20 jaar. Dat is inmiddels écht niet lang meer en dus is het misschien solidair en verstandig op meerdere paarden te wedden, als we onze zeer energie-intensieve leefwijze tenminste willen voortzetten.

Kort door de bocht genomen zijn er twee opties: doorgaan tot alle fossiele (+nucleaire?) reserves op zijn en langzamerhand eens aan duurzame energie denken, of zo snel mogelijk de duurzame route kiezen. Aan de hand van drie criteria kun je zelf bepalen op welk paard het beste te wedden valt. Dit zijn: prijspeil, energie-efficiëntie en reserves. Als voorbeeld nemen we aardolie versus zonne(pv)-energie.

1. Investeren in olie is lijkt lucratiever. We zullen het iets duidelijker zeggen nog: hoezo "draaien windmolens niet op wind, maar op subsidie?" Er gaat zo'n 3x méér aan subsidies naar vieze energie, dan naar schone. Bovendien zijn/waren er wereldwijde belastingvoordelen voor oliemaatschappijen. Er zijn ook subsidies voor zonne-energie, al is de verwachting dat grid parity over enkele jaren bereikt zal worden. Dit betekent dat groene stroom net zo duur is als vuile stroom, of zelfs voordeliger wordt. Naast de subsidies en belastingvoordelen blijken er grote onbetaalde effecten (externaliteiten) te bestaan, die niet worden doorberekend in de olieprijs. Die kosten worden wel gemaakt, als voorbeeld: sommigen schatten in dat benzine in Amerika eigenlijk 5x zo duur zou moeten zijn om die negatieve effecten te compenseren. Hoe dan ook: deze kosten worden steeds duidelijker en moeten een keer worden betaald, vaak door de belastingbetaler (Nederlanders: dijkverhogingen, CO2-opslag,...) of door mensen ver weg, die in situaties van vernieling, vervuiling en oorlog terechtkomen of dat belastinggeld beslist niet hebben. Een lastig te beantwoorden vraag is dus: hoe duur zou vieze energie écht moeten zijn? Inschatting: flink duurder dan schone energie.

2. De EROEI-waarde (Energy Returned on Energy Invested) zegt iets over hoe "energetisch verstandig" een investering is. Zo kostte het in Amerika ten tijde van de ontdekking van olie weinig moeite die olie gebruiksklaar te maken: 100 bruikbare vaten kostten ongeveer de moeite (energie) van 1 vat, of een EROEI van ongeveer 100. Een hogere waarde is dus beter. Het verkrijgen van Amerikaanse olie is inmiddels zoveel lastiger en duurder geworden, dat de EROEI is gedaald tot ca 3. De betere zonnecellen hebben tegenwoordig een energetische terugverdientijd van zo'n 2 jaar. Als ze ongeveer 25 jaar meegaan is de EROEI dus rond de 12 (=25 / 2). Praktische waarden die je vindt, zijn ca 7-15. Windturbines zijn ook interessant: ze verdienen de geïnvesteerde energie binnen een half jaar terug en de EROEI kan maar zo tussen de 10-30 zijn, al blijkt een waarde van zelfs 80 ook te vinden.

3. "Reserves" is een prachtige term. Wanneer spreekt men zijn reserves aan? Antwoord: als de belangrijkste bron het (tijdelijk) laat afweten, in noodgevallen. Laten we dus de alternatieven nogmaals vergelijken om te zien of er sprake is van een noodgeval. De nog aanwezige voorraad olie is onduidelijk. De bewezen en te winnen voorraden zijn 8E21 Joule groot, maar er wordt ook uitgegaan van een ongeveer 7x zo grote reserve en misschien wel méér. Die bewezen voorraden zijn dus, bij gelijkblijvend gebruik, nog voor zo'n 5E20 / (0,38 x 8E21) = ongeveer 42 jaar genoeg, dat is: wereldenergieverbruik / (aandeel gedekt door olie x voorraad olie). Gaan we uit van die grotere inschatting, dan wordt het zo'n 300 jaar. Maar in werkelijkheid stijgt de vraag, terwijl de EROEI afneemt en de kostprijs toeneemt. De zonne-energie die het aardoppervlak bereikt, is elke seconde zo'n 89E15 Joule groot. In een jaar is dat dus 89E15 x 60 x 60 x 24 x 365 = 28E23 Joule. En dat is 28E23 / 5E20 = 5600x zoveel als de mensheid verbruikt in dat jaar. Bovendien is het in één dag bijna zoveel energie als de bewezen olievoorraden bevatten. Maar de zon gaat wel langer voor niets op dan één ochtend, de zon gaat zelfs nog miljoenen jaren mee. Dat is dus "iets meer" dan 20 of 42 of 300 jaar, ofwel: duurzaam.

Is een koolstofarme energievoorziening te realiseren? Och, er zijn nog wat uitdagingen aan te gaan, zoals een smart grid en betere opslag van elektriciteit. Maar als basis is slechts een relatief zeer klein oppervlak nodig om te voorzien in onze totale energiebehoefte, zoals in dit voorbeeld is uitgewerkt.

Wat ons betreft is het niet meer lastig het winnende paard te voorspellen. Anderen hebben daar helaas nog moeite mee. Maar hoe dan, wat kun je als goedwillende burgerman (m/v) zelf doen? Enorm veel: van besparen t/m hergebruiken, recyclen en gebruiken van duurzame energie. En natuurlijk: stemmen.

______________

Acting sustainably by insider trading

Acting by insider trading, is that allowed? Everyone can decide for himself how to act, but the right knowledge to do so often misses. Babalin reveals three types of information about our energy policy, which everyone can use to his advantage.
In The Netherlands we are blessed with an energy supply which will last a bit longer, perhaps some 20 years. By today that is not at all long and maybe it is solidary and smart to bet on multiple horses, if we wish to continue our energy intensive lifestyle.

Simply put, there are two options: continue to deplete our fossil (and nuclear?) reserves until they are gone - or finally think about renewable energy and choose a sustainable direction. Using the next three criteria you can decide yourself which horse would be the best to place your bet on. These are: price, energy efficiency and reserves. As an example we compare oil to solar energy.

1. Investing in oil is looks more financially interesting. We'll put it even more clearly: why, as can be heard sometimes, are "windmills run by subsidies and not by wind?" Approximately 3x as much subsidies go to dirty energy than to clean. Secondly, there are/were worldwide tax exemptions for oil companies.
There are also subsidies for solar energy, although it is expected grid parity will be reached in several years. This implies green energy will be as cheap as (or cheaper than) conventional energy. Apart the subsidies and tax advantages for dirty energy, there are large unpaid effects ("externalities"), which are not included in the oil price. But those costs do exist, as an example: some estimate that the price of petrol in the USA should actually be 5 times as high to compensate for those negative effects. Anyway: these costs become clearer and clearer and will have to be paid at some point, often by tax payers (NL: dike improvements, CO2 storage,...) or by people living far away, who find themselves in situations of destruction, pollution and war or definitely don't have enough tax money. Hence, a question difficult to answer is: what should the true price of dirty energy? Estimate: pretty more expensive than clean energy.

2. The EROEI value (Energy Returned on Energy Invested) says something about how "energetically smart" an investment is. At the time of the discovery of oil in the USA, it took about 1 barrel of oil to "harvest" 100 barrels of usable oil, or an EROEI of about 100. So, a higher value is better. Obtaining American oil these days has become so much harder and more expensive, that the EROEI has dropped till about 3. Modern solar cells have a return on invested energy time of about 2 years. When their lifespan is approximately 25 years, their EROEI will be around 12 (=25 / 2). Practical values that can be found, are about 7-15. Wind turbines are interesting too: they return the invested energy in about half a year and the EROEIs found can be 10-30, although even a value of 60 can be found.

3. "Reserves" is a beautiful term. When does one start using his reserves? Answer: when the primary source isn't available (temporarily), in emergency situations. Let's again compare the alternatives to see if there is an emergency situation. The present reserves of oil are somewhat unclear. The proven and recoverable reserves are worth 8E21 Joule, but other estimates predict 7 times as much and perhaps even more. Hence, those reserves will serve us for about 5E20 / (0,38 x 8E21) = about 42 years. That is: world energy use / (share covered by oil x oil reserve). When we use the higher estimate, this will be about 300 years. But in reality the demand and price increase, while the EROEI decreases.
Solar energy reaching the earth's surface, is about 89E15 Joules every second. Hence, in a year that is 89E15 x 60 x 60 x 24 x 365 = 28E23 Joules. And that is 28E23 / 5E20 = 5600 times as much as humanity uses in a year. Moreover, in one day that is nearly as much as the proven oil reserves contain. But the sun rises freely longer than just one day, it will even last some millions of years. So, that is "a bit more" than 20 or 42 or 300 years, in other words: sustainable.

Can a carbon-poor energy supply be realised? Well, there are some challenges, such as a smart grid and better electricity storage. But as a basis only a relatively tiny surface is required to fulfill the complete energy requirements, as demonstrated in this calculation.

So, if it is up to us, it is not difficult anymore predicting the winning horse. Others have more difficulty unfortunately. Anyhow, what can you do as a complaisant civilian? Very much: from saving energy to re-use, recycling and applying renewable energy. And of course: vote for the correct party.

De menselijke aandacht kan tegenwoordig net vastgehouden worden binnen de lengte van 140 twittertekens. Alles van waarde wordt teruggebracht tot een bonus, autoklasse of cupmaat en die verzameling vormt onze identiteit. Babalin doet hier natuurlijk aan mee!

Zo constateerde onze politieke redactie dat de bestaande kieswijzers (IkKiesWijzer, NOS Europa Kiest, Trouw/EU Profiler, EenVandaag Stemwijzer) voor de Europese Verkiezingen niet de moeite waard zijn. Sterker nog: het is allemaal regelrechte rotzooi. Onbegrijpelijke zinnen over onderwerpen waar wij aan de biertafel nog nooit van gehoord hebben. Bovendien ben je er ruim vijf minuten mee bezig. Vijf minuten van je kostbare tijd!

Wij doen het gemakkelijker en sneller. Kies gewoon tien keer de geilste leukste lijsttrekker en je advies is binnen. En laat hieronder in de reacties even weten of dit ongeveer overeenkomt met wat je gaat stemmen of wat je had verwacht!

Ineke Dezentjé Hamming is een specialist in het focussen op futiliteiten en non-prioriteiten: daar zijn wij haar dankbaar voor, want er moet ook gelachen worden. Deze geblondeerde parel van liberaal allooi slaagt er namelijk steeds weer in de lekkerste krenten uit de politieke pap te vissen en daar flink ophef over te veroorzaken.

De wereld heeft het over kredietcrisis, energiecrisis en grondstoffencrisis, maar mevrouw begint te jengelen over een schamel feitje dat al veertig jaar wordt bijgehouden of zojuist: een examenvraagje. In het havo-eindexamen Nederlands wordt zogenaamd een suggestieve antwoordenreeks gegeven. De eindexamenkandidaten kunnen alleen maar concluderen dat de VVD "afwijzend en zelfs neerbuigend" staat tegenover mensen die sociale uitkeringen gebruiken. De vraag is inmiddels geschrapt, want de auteurs tonen zo wel heel erg hun politieke voorkeur en dat mág níet.

Eh, voorkeur? Ja, die van de VVD, toch? Gratis reclame, wat is het probleem? En ook nog begrijpelijker verwoord dan op de eigen site beschreven staat. Want dat het "asociaal" is mensen "dood te knuffelen" met uitkeringen waar ze "in opgesloten raken" is eigenlijk verbloemd onverbloemd sarcastisch. Het is ongeveer het speerpunt van de VVD: het liefst afschaffen van uitkeringen. Uitkeringstrekkers zijn luie, stinkende, in vodden gehesen mensen die de vrijheid van de arbeid snel moeten leren kennen. Enfin, wij gaan gauw weer aan de slag, want of je nu links of rechts bent: gewerkt moet er worden. Daar zijn we het vast over eens. Maar als liefhebber en kenner van financiën zou mevrouw er beter aan doen met een paar oplossingsrichtingen voor de kredietcrisis te komen. Aquila muscas non captat.

Het was te voorspellen van kilometers afstand: het gescheld op Egyptenaren die hun varkensstapel geheel met de grond gelijk maken, ook vanwege de misselijkmakende filmpjes die hier en daar te vinden zijn (niet geschikt voor mensen met een zwakke moraal maag). En zoals we al schreven, hebben "wij Nederlanders" misschien niet zoveel recht een potje hierover te zeuren. Gauw onderzoeken met de statistieken of we moeten terugkomen op deze uitspraak.

Niet dat deze Egyptische walgelijkheden worden goedgekeurd op de redactie, maar nog even ter herinnering: de totale hoeveelheid varkens in Egypte is 250.000 op zo'n 82 miljoen inwoners. Dit aantal wordt deze weken omgebracht, ook al meldt de World Health Organisation dat het niet waarschijnlijk is dat deze dieren besmet zijn of de ziekte op mensen overdragen. In Nederland hebben we ook onder erbarmelijke omstandigheden gehouden met twijfelachtige medicamenten staande gehouden gezonde varkens, vorig jaar zo'n 11.735.000 (waarvan 90% in slechts 4 provincies). Per jaar (2008) worden er 14.445.800 varkens afgemaakt, ofwel zo'n 40.000 per dag.

Conclusie: die Egyptenaren zijn amateurs, gezien de middelen en efficiëntie - die hele stapel jagen wij er in een weekje doorheen! Misschien dat we met onze VOC-mentaliteit een mooie deal kunnen sluiten: zij komen hier om efficiënt varkens te leren omleggen, komen wij daar om lekker voordelig ons duikbrevet te halen.

De meikermis van Groningen is altijd genieten geblazen. Iedereen wil gezien worden tijdens dit event, waar we een heerlijke combinatie van stijl, spanning en schitterende muziek in elkaar verenigd vinden. Babalin trok eropuit om enkele kiekjes te schieten en kwam terug met de foto's van tien willekeurige lokale bekendheden. Ons advies: ga dat zien en word gezien, het kan nog t/m zondag aanstaande. Foto's door Haring Tonninga.

Aries Blondt	Bomko ten Bemmel
Daan den Bruier	Herald Kramsvlegel
Ges Guurling	Ria Bava
Fret Fiekederidom	Piebo van Doma
Boelo Flapper	Hennie Fluitebil

Recentelijk in het nieuws: de EU stelt 1,25 miljard euro beschikbaar voor CO2-opvangprojecten en 0,5 miljard voor windenergie. Zonne-energie wordt niet genoemd in het artikel. Waarom in godesnaam subsidies voor CO2-opslag? Die vraag wordt in deze tekst beantwoord in een samenvatting die we qua lengte/kwaliteitverhouding nergens konden vinden.

Momenteel gaat het om pilots, grootschalige experimenten, geen bewezen technologie. Hetzelfde subsidiegeld kan maar één keer worden uitgegeven, dit steken in zon en wind levert een voorspelbaarder, zekerder resultaat. Ook bij inzet ná pilots blijft de techniek waarschijnlijk zo prijzig dat bijgesprongen moet worden. Belastinggeld wordt reeds aan onderzoek en pilots gespendeerd, zoals enkele maanden geleden 60 miljoen in Nederland; door de EU al met al zo'n 10 miljard (aldus de Stichting Natuur en Milieu). Om enige vergelijking te maken: Senternovem had vorig jaar 83 miljoen euro ter beschikking voor landelijke subsidies aan zonne-energie, dus 60 miljoen extra naar zon in plaats van CO2-opslag zou een significante verbetering zijn.

In tegenstelling tot investeringen in schone energie levert CO2-opslag geen energie op - en dat in een wereld met een steeds stijgende energievraag. Sterker: het energieverbruik zal flink stijgen door die opslag, volgens een IPCC-rapport hierover tussen 10-40% van de energiebehoefte die een energiecentrale zónder CO2-opslag verbruikt. De verwachting is bovendien dat hierdoor juist andere emissies (o.a. stikstof- en zwavelverbindingen) zullen toenemen. Geconcentreerd CO2 zelf is giftig voor mensen en veroorzaakt een zurige (corrosieve) omgeving - probeer eens een roestige spijker in een glas cola. Risico's aan vervoer en opslag (lekkages) vormen reden tot angst en discussie in gebieden waar pilots zullen plaatsvinden. Not under my backyard!

Investeren in zon en wind levert meer kansen op voor een steeds meer bedreigde arbeidsmarkt: zonnepanelen en windmolens moeten ergens worden geproduceerd en Nederland heeft véél kennis, nu de praktijk nog. Met slechts één noemenswaardige "pv-fabriek" in Nederland komen we niet ver. Pilots voor CO2-opslag leveren waarschijnlijk minder werkgelegenheid op. Milieuwetenschapper Lester Brown herinnerde ons eraan dat Amerika in de Tweede Wereldoorlog de auto-industrie in korte tijd veranderde in een industrie voor wapentuig. Er waren geen auto's meer te koop, men fabriceerde bommenwerpers. Waarom nu niet hetzelfde doen, maar dan zonnepanelen en windturbines? NB: in tegenstelling tot het indolente Nederland zien we momenteel al iets in deze richting in Amerika, nl dat Ford elektrische auto's produceert waar eerder slurperige patserbakken werden gebouwd.

Het kunnen opslaan van CO2 is een argument voor instandhouding van het mondiale oliecircus met o.a. wegvloeiende geldstromen naar grote olieleveranciers als Rusland en het Midden-Oosten. Hoe hoger de olieprijs, hoe groter de mond van Poetin - en veel terrorisme wordt gefinancierd met oliegeld. Geld uitgegeven aan olie wordt grotendeels niet geïnvesteerd in Nederland, maar vloeit weg.

En dit alles, terwijl hoe dan ook de olie op raakt. In feite is het dus een investering in de hele keten van verbruik van fossiele brandstoffen, een oud consumptiepatroon, iets wat "uit de tijd" is, niet meer past. Een vergelijking die in de richting komt: pomp belastinggeld in de cassettebandjesindustrie gedurende een periode waarin iedereen op het punt staat DVD's en USB-sticks te gaan gebruiken voor gegevensopslag. Klinkt niet verstandig.

Verder is het principe van CO2-opslag fundamenteel verkeerd als men streeft naar duurzaamheid. Uit de natuur is immers te leren dat processen cyclisch (moeten) verlopen, daar streeft o.a. het principe van Cradle-to-Cradle ook naar. Winning, verwerking, vervoer, verbruik en opslag van fossiele brandstoffen is een lineair proces met steeds duidelijker wordende kosten - kosten die worden afgewenteld op een verre toekomst en verre oorden, die beide echter rap dichterbij komen.

Daaraan gerelateerd: het gebruik van subsidies gaat volstrekt in tegen de principes van de vrijemarkttheorie. Al lijkt de "neoliberale uitwerking" ervan vrijwel einde oefening te zijn, juist hier zou men winst kunnen behalen. Hoe zit dat? Heel algemeen: een consument betaalt, als het goed is, voor wat hij ontvangt. Zowel lusten als lasten dienen verwerkt te zijn in de betaalde prijs. Uit het initiatief van CO2-opslag blijkt de erkenning dat productie en consumptie van fossiele brandstoffen veel negatieve effecten kennen, die eigenlijk in de prijs van het product doorberekend moeten zijn: "externe effecten dienen geïnternaliseerd te worden". Met andere woorden: "de vervuiler betaalt" - waarom draait de belastingbetaler hier dus op voor deze pilots? Reëlere prijzen die de werkelijke impact van het product vertegenwoordigen, zijn uiteraard een goede prikkel om duurzamer te handelen: door zowel een afnemende vraag naar fossiele brandstoffen (die zijn duurder) als het concurrerender worden van alternatieven (in verhouding voordeliger).

Zéker in deze tijd van kredietcrisis en een steeds grotere interesse in financiën bij burgers (mijn belastinggeld!) zou dit argument veel zwaarder moeten worden meegewogen in dergelijke politieke keuzes. Maar kijkend naar onze overheid, die van de ene op de andere dag gooit met miljoenen om een bank hier en daar in stand te houden, is het opeens de vraag hoe kritisch men eigenlijk is. Wij kijken er wel even naar: het eerste hoofdstuk van Lester Browns rapport Plan B 3.0: Mobilizing to Save Civilization gaat hierover. Als de negatieve effecten die niet aan de pomp worden betaald, in de prijs van benzine worden doorberekend, zou benzine naar Amerikaanse maatstaven circa 5x zo duur zijn (in Nederland zal de factor kleiner zijn bijv vanwege accijnzen). Let wel, deze kosten worden gemaakt én ze worden steeds duidelijker, bijv in de vorm van compensatie door klimaatveranderingsproblemen, ziektekosten, rampen, onbruikbare (kapotte, vervuilde) gebieden door oliewinning, inzet van leger voor verdediging van oliewingebieden (Irak), etc.

Zijn het groene gekken op geitenwol die met zulke cijfers komen? Nee, om een voorbeeld te geven: Nicholas Stern, voormalig hoofdeconoom van de World Bank sprak in 2006 al over een kostenpost die in de triljoenen dollars loopt als gevolg van het verbranden van fossiele brandstoffen. En verder ook gewoon wetenschappers, nog een voorbeeldje om het extra pijnlijk te maken: zelfs ten aanzien van de huidige (dus eigenlijk te lage) benzineprijzen is elektrisch rijden al voordeliger. Dit is onlangs nog eens uitgezocht aan de Wageningse Universiteit en ook hoogleraar Wubbo Ockels heeft het vaker genoemd. Het grootste knelpunt daarbij, de accu, wordt ook hard verbeterd.

Er zijn veel landen die (vooralsnog?) niet aan CO2-opslag zullen doen. Zij hebben dus een concurrentievoordeel, bovendien wordt het positieve effect van de startende CO2-opslagprojecten gemarginaliseerd. In China worden één of zelfs twee nieuwe energiecentrales per week gebouwd (waarbij veel energie uit kolen), wat is het effect van Nederlandse CO2-opslag? Vanzelfsprekend kruimelwerk.

Ten slotte een voor velen toch niet onbelangrijk argument: volgens sommigen is er geen verband tussen menselijke CO2-emissies en klimaatverandering. Zij moeten deze techniek haast wel als absurde desinvestering beschouwen.

Samenvattend:

• de proefprojecten hebben een onzekere uitkomst (gezondheidsrisico's, werkelijk nuttig effect, kosten)


• ze worden door de belastingbetaler betaald, niet door de vervuiler


• de opslag kost energie, waardoor het energieverbruik juist stijgt


• door te kiezen voor CO2-opslag (lineair, "end-of-pipe"), wordt niet gekozen voor écht duurzame (cyclische) alternatieven die energie en werkgelegenheid opleveren


• het oliecircus wordt in stand gehouden, met alle mogelijke negatieve gevolgen en kosten van dien: omgevingsschade, gezondheidsschade, afhankelijkheid van olielanden, etc.

Conclusie: onze politieke leiders verkiezen te investeren in ondergrondse luchtkastelen boven het tonen van echte moed en inslaan van een duurzame weg.
_______________

Thomas Friedman spreekt enkele minuten over (o.a.) de werkelijke kosten van onduurzaam gedrag. Let vooral op de inhoud, niet de nationalistische toon:

Het lijkt erop dat enkele onderdelen van de voedselindustrie er belang bij hebben dat ook de allerjongsten verslaafd worden gemaakt aan de prettige en vullende combinatie van vet, suiker en zout. Kun je je daar even niets bij voorstellen, beeld je dan in (zeker als je net trek hebt) hoe het zou zijn nu een heerlijk roomijsje te kunnen eten, of een lekkere zak chips met dipsaus.

Jong geleerd is oud gedaan, zullen we maar zeggen. Dikke kinderen zijn een relatief nieuwe modegril uit de Verenigde Staten, waar wel tot een derde van de kinderen echt te dik is. De gevolgen zijn talrijk, o.a. gewrichts- en botproblemen, verstopte bloedvaten en de vroeger zo genoemde en typisch westerse ouderdoms(type 2)diabetes.

Welke zijn belangrijke factoren die deze voedselindustrie sluw gebruikt? We lepelen ze nog even voor u op:
- Ouders hebben steeds minder benul waar voeding vandaan komt en wat een gezonde voedingswaarde inhoudt.
- Dit geringe besef geldt dan snel ook voor kinderen.
- Toegenomen rijkdom en aanbod van kant-en-klaarproducten maakt het makkelijker ongezond en veel te eten.

Oplossingen zijn dus eenvoudig: eet minder vet en suiker + beweeg meer. Lees dus eens wat over voedingswaarden en specifiek vet, check ingrediëntenlijstjes (vet = lipiden, suiker = koolhydraten), maak zelf meer uit verse producten maaltijden waardoor duidelijker is wat je (je kinderen) naar binnen stopt. Schop ze achter de computer weg, laat ze verstoppertje, tikkertje en in de bossen spelen. En aangezien kinderen al zeer jong financiële experts zijn tegenwoordig: dreig af en toe met een vettaks die van de zakcenten wordt afgetrokken.

Weleens in een supermarkt geweest? Check. In dat geval vast ook langs de koel- en vriesafdeling gelopen? Check. Wat viel daar op? K-k-k-koud! Veel open koelwanden en horizontale vrieskasten. Waarom zijn er daarnaast dan toch ook gesloten vrieskasten in dezelfde supermarkt? De logica ontgaat ons weer eens, tenzij gemakzucht een doorslaggevend argument is. Dat lijkt het helaas wel te zijn: het zijn voornamelijk de ongezondere- en kant-en-klaarzaken zoals pizza's en ijs die voor het grijpen liggen. Voor een kilo groenten laten ze ons vaker een deurtje openen.

Dat geeft aan dat het dus wel kán. En als het aan de gemeente Groningen ligt, móet het binnenkort ook. Groningen wil namelijk de duurzaamste stad van Nederland worden. Dat lijkt ons hoog gegrepen maar de doelstelling is mooi, tenzij je dol bent op steeds duurdere fossiele brandstoffen en dus ook duurdere elektriciteit, steeds meer koolstofdioxide en fijnstof in de lucht, lawaaiig verkeer, en de afhankelijkheid van enge, verre leveranciers zoals Rusland en het Midden-Oosten, alsmede de oli(e)gopolistische bedrijven die doen waar ze maar zin in hebben.

Het is ronduit te gek dat een winkel de ruimte tot zo'n 20 gr C verwarmt, terwijl er open koel- en vriesruimten zijn. Afsluiten die handel! Energie wordt steeds duurder; de supermarkten drijven geen liefdadigheidsinstelling en dus kan het niet anders dan dat de kosten in de productprijzen worden doorberekend. Natuurlijk willen we als klanten graag dat klap- of schuifdeurtje wel even openen, als het zo zit: beter voor de gezondheid en de portemonnee. Ach, zal men misschien zeggen, die koeling is toch peanuts ten aanzien van het totale elektriciteitsverbruik? Onderzoek geeft aan dat het om 62% gaat. Deze hoeveelheid kan met afsluitingen gehalveerd worden. Dat betekent dat het verbruik met bijna een derde omlaag kan: geen geringe winst.

Babalin ondersteunt dus dit Groningse initiatief en hoopt daarnaast dat de verplichting wordt overgenomen voor alle Nederlandse supermarkten. Ook kan een stap verder gedacht worden: sluit tijdens koude dagen toch alstublieft eens de winkeldeuren. Dit is een vergelijkbare kostenpost: waarom stoken voor de buitenlucht? Afgelopen winter zagen we hier en daar hele gevels open staan (tot 10 m2) terwijl het buiten vroor dat het kraakte. Hetzelfde geldt voor terrasverwarming, daar zie je ook het verwend zijn met de gedachte dat alles altijd moet kunnen. Het is blijkbaar niet langer interessant zich te verheugen op de eerste lentedagen wanneer je nét weer buiten kunt zitten met een stevige bak chocomelk. In elk geval hadden we vooraf ook kunnen voorspellen dat de Groningse proef met winterterrassen een epic fail werd. En terecht.



Als men deuren gesloten houdt, vindt een belangrijke verandering plaats: van verwenning met verspilling, naar gewenning aan het openen van deuren. Op die manier opent zich de deur die wat ons betreft open mag blijven staan: die naar een duurzamere morgen.

De logica ontgaat ons, maar nu.nl schrijft: "De Wereldgezondheidsorganisatie geeft aan dat het virus een mix is van een vogelgriepvirus, varkensgriepvirus en een menselijk virus. Daarom wordt de ziekte ook wel de Mexicaanse griep of de Noord-Amerikaanse griep genoemd."
Wij houden het op H1N1 of liever nog varkensgriep, zodat we even bij enkele feiten over deze prachtige dieren kunnen stilstaan.

Varkens komen in Nederland zeer algemeen voor. Veel meer dan je zou denken als je een keer door het centrum van een willekeurige stad wandelt, of een tochtje over het platteland maakt. Hoe presteren we dat, met gemiddeld 11,7 miljoen varkens in Nederland samen te leven zonder dat er varkenssteden of varkensdorpen bestaan?

Het antwoord is eenvoudig: zeer geconcentreerd verstoppen. Daarnaast exporteerde Nederland in 2008 weer meer varkens, namelijk ook een goede 11 miljoen. Het ter dood brengen van zo'n 14,5 miljoen varkens per jaar gebeurt in bebloede hoekjes waar weinig mensen zich graag vertonen, afgezien van het selecte gezelschap van gewetenloze lopendebandslachters. Voor de minder bekwame rekenaars zijn dat zo'n 30.000 geëxporteerde en 40.000 gekeelde varkens per dag: wat een efficiëntie! Dat wil zeggen, veelal gesubsidieerde efficiëntie: zoek bijvoorbeeld even op de twee Europese regelingen Particuliere opslag varkensvlees en Restituties voor varkensvlees. Doorgeschoten efficiëntie ook, alles wordt gebruikt. Moet kunnen hè.

Dit alles geldt voor een diersoort die volgens sommigen intelligenter is dan de hond. Gewoonte is in discussies meestal geen sterk argument, maar wel zo praktisch: daardoor vinden we in China regelmatig de hond in de pot en moeten wij daar niet zo boos om worden. Dat daarnaast het grotendeels islamitische Egypte de honderdduizenden onreine en door Christenen gehouden varkens preventief afslacht, is ook al niet iets waar we van moeten stampvoeten.

Zulke relativerende inzichten zijn in deze tijden van narigheid juist een geluk bij een ongeluk. Want laten we niet vergeten: al lijkt dit virus niet al te fataal, griep muteert zeer snel en deze variant komt inmiddels voor in de meeste delen van de wereld, zelfs Duitsland lijkt in de ban van de pandemie te raken. Voeg toe de grootste varkensconcentratie ter wereld én de enorme export van levende en dode varkens: als het aan Babalin ligt maakt Nederland helaas een goede kans op represailles door de virale gasten van Knor en zijn wroetende wrekers. Want na al die spielerei de afgelopen jaren met varkenspest, mond-en-klauwzeer en gestoei met antibiotica die o.a. de meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA) veroorzaakte, is het uit met de pret.

PS: nu.nl heeft zojuist uitgelegd waarom er toch geen sprake is van varkensgriep maar "Mexicaanse griep": het beestje moet een duidelijke naam hebben en "varkensgriep" is het niet, omdat deze variant van mens op mens overdraagbaar is. En dus koos men voor de naam van het eerste land waar de variant werd aangetroffen. Complimenten daarvoor!

Je kent inmiddels de kredietcrisis, energiecrisis, grondstoffencrisis en steeds meer: voedselcrisis. Er is een crisis die de meesten nog niet zo helder voor de geest hebben, maar waar je toch dagelijks mee te maken hebt. Een crisis die je ook ongelukkig maakt. Dit ken je vast: een vreselijk lange menukaart en je vriendin (m/v) kán máár níet kíezen, tot je maag zich omdraait van de hongerklop en je haar (m/v) bijna met geweld een keuze opdringt. Argh! Iets anders gezegd: de enorme keuzevrijheid in onze "moderne" samenleving maakt je ongelukkiger. Say what? Psycholoog Barry Schwartz legt dit uit in een korte presentatie. Het kost je 20 minuten en dat is gelukkig geen keuzeprobleem: gewoon kijken, al was het maar vanwege de prachtige humor. Voor wie toch denkt andere prioriteiten te hebben, hieronder een samenvatting van Schwartz' bevindingen. Ook handig om nadien even door te nemen om je geheugen te testen. Tip: pas deze gedachten eens toe op de relatiemarkt.



Samenvatting:

1. De enorme keuzevrijheid maakt dat je verlamd raakt. Je kiest niet meer, de analyse van de beste optie kost veel tijd en energie, je moet verschillende winkels bezoeken, de afweging is vaak erg lastig, je komt er niet meer uit. Economen noemen al deze inspanningen transaction costs.

2. Als je uiteindelijk kiest, ben je ongelukkiger dan in het geval je minder keuze zou hebben. Waarom?!
Ten eerste: het besef van alle andere opties maakt dat je in het achterhoofd houdt dat je misschien niet de beste keuze hebt gemaakt. Was je iPhone toch niet zo goed als die HTC? Spijt!
Ten tweede: doordat je een gedegen analyse hebt gemaakt van alle alternatieven, weet je wat je mist. Je hebt net je geld uitgegeven aan een iPhone, maar daardoor kun je niet je stereo, iPod en fiets upgraden of op vakantie gaan, bovendien heb je nu die HTC niet. Economen noemen de kosten van het missen van die andere opties: opportunity costs.
Ten derde: door de kennis van al die opties zijn je verwachtingen zeer hooggespannen geworden. Dat maakt dat je praktisch altijd teleurgesteld zult zijn, want je vindt uiteindelijk altijd een paar dingen die niet perfect zijn aan je nieuwe iPhone, terwijl dat toch de beste smartphone moet zijn.
Ten slotte: bij één keuzemogelijkheid zou de verkoper schuldig zijn als het product niet voldoet aan je verwachtingen. Maar: jij maakt de afweging bij meerdere opties en je bent dus nu zelf schuldig aan het kiezen van die iPhone, die nooit perfect zal zijn.

Discriminatie op basis van uiterlijk is van alle tijden. Ergens in de jaren '30-'40 waren mensen met een grote neus het bokje: die waren te goed in het drijven van handel, eigenlijk zo goed dat het stelen van de bevolking werd - volgens sommigen dan. Ook leek een donkere huidskleur vaak te wijzen op goedkope, "domme" menskracht. Maar ga je met je tijd mee, dan kun je deze voorbeelden beter vergeten. Dikkerdjes moeten het steeds meer ontgelden, slank is het nieuwe blank. Niet alleen vinden we vet esthetisch onplezierig, ook is het ongezond om erbij te lopen als een papzak. Ongezond op meerdere manieren: je hoeft geen dichtgeslibde aderen te hebben en moeite met een sprintje om dit te snappen.

Maar het International Journal of Epidemiology heeft onlangs uitgezocht dat vetkleppen onze gezondheid ook indirect schaden. Zo'n gofferd eet bijvoorbeeld veel meer en vaak ongezonder. Juist fast food staat bekend om de grotere energieconsumptie en schade aan de omgeving. De onderzoekers concluderen dat een denkbeeldige groep van 1 miljard vetzakken tussen 400 miljoen en 1 miljard ton CO2 extra zou uitstoten, ten aanzien van een groep van 1 miljard slanke mensen. Dit ten gevolge van (slechts!) het extra energieverbruik door voedselproductie en autovervoer voor genoemde kamerolifanten. Autovervoer? Ja, het kost veel meer moeite om zo'n log lichaam in beweging te krijgen, Newton zei het al: massa is traag! (Hoezo dus fast food?) Hebben de onderzoekers wel gedacht aan de grotere auto's, huizen en broeken waarin deze vadsige zeekoeien gehesen moeten worden? Het lijkt dus erger te zijn dan het onderzoek doet vermoeden.

Echt nieuw nieuws is dit trouwens niet. In de jaren '70 schreef de econoom Fritz Schumacher het boekje Small is Beautiful, waarin soortgelijke argumenten te vinden zijn. Dit boekje werd trouwens door The Times Literary Supplement als een van de 100 meest invloedrijke werken na de Tweede Wereldoorlog bestempeld, maar wie kent het? Hoe dan ook: kies ervoor om aantrekkelijk, gezond en aardig voor je omgeving te zijn, wees wijs met je gewicht, word slank... of verwacht binnen enkele jaren een dikke vettaks aan je baggy broek.

PS: daar heb je het al, vers van de pers!

Bij Babalin hebben we een neus voor sluipverbruikers. Wee hun gebeente! Een zeer tragisch voorbeeld hiervan werd door onze correspondent Wamberto Sprot opgemerkt. In Groningen wordt al maanden gebouwd aan de Tasmantoren, een wooncomplex waarin 218 koopappartementen en penthouses komen. En gelukkig, zo lezen we op de site, draagt men ook een steentje bij aan duurzaamheid en zuinigheid, niet alleen een aardige geste maar steeds meer noodzaak in tijden van crisis: "(...) alles overigens op een uiterst energiezuinige en dus milieuvriendelijke manier". Het is dan tot daar aan toe dat de immense hijskranen rond Kerst volledig verlicht werden door honderden gloeilampen - tot januari kwam. En februari. Maart. Het is inmiddels april en nog steeds is het rond de bouwput elke avond tot diep in de nacht een feest van verlichting, maar voor wie? Er zijn geen gasten. Zou er dan nergens een lichtje gaan branden bij de bedenkers van zoveel nutteloze verspilling? Wij zetten in op: geen schijn van kans.

Enige tijd geleden had het Roelof van Echten College in Hoogeveen een vacature: docent Nederalnds. Voor hen die het niet vatten, het gaat om een docent Nederlands. Te zien aan de functietitel is de nood zeer hoog, of was de typist met het verkeerde been uit bed gestapt. Overigens geeft Babalin ook taaladviezen, dus stuur gerust een bericht! Een gratis tip voor het Roelof van Echten College: niet al te veel spaties in de schoolnaam gebruiken.

Nederalnds (klik voor origineel)